April 2020

Het voordeel aan zo veel thuis zijn is dat ik jullie eindelijk mijn China avontuur van afgelopen oktober kan vertellen. Vandaag ga ik op een rijtje zetten wat ik daar allemaal gezien, gedaan en geleerd heb. Ik zou ook heel graag schrijven over alles dat ik gegeten en gedronken heb en ik zou heel graag alle foto’s laten zien omdat ik alles bijzonder vind wat ik gezien heb. Maar ik zal het beperken tot waar ik voor kwam: porselein en inspiratie.

Shanghai

Mijn reis startte in Shanghai. Eenmaal op het vliegveld geland merkte je direct dat we in een heel ander deel van de wereld waren. Veel was geautomatiseerd en ook stonden er poorten voor de douane controle waar ze je lichaamstemperatuur controleerden. Voor de Chinezen heel normaal na de SARS uitbraak, voor ons tóén nog heel apart. Nu vraag je je af waarom wij een paar maanden geleden ook niet van die poorten hadden op Schiphol.

Shanghai Tower

Shanghai staat bekend om zijn uitzicht vanaf de Bund (boulevard) op het episch zakencentrum met enorme gebouwen. Het meest indrukwekkend vond ik de Shanghai Tower, van maar liefst 623 meter hoog. Op de dag dat wij er waren zat de toren van het gebouw in de wolken, waardoor je niet kon zien hoe hoog het echt was en door de kronkelingen van het architectonisch meesterwerk kreeg ik een heus ‘Jaap en de bonenstaak’-gevoel. Daarnaast staan een hoop kitsche gebouwen zoals een volledig goud kleurig, glimmend bouwwerk. 

Wat ons ook direct opviel is was dat het heel stil was op straat. We hadden veel herrie verwacht in zo’n grote stad, maar alle scooters die er reden waren elektrisch, zónder uitzondering. We namen aan dat dit verboden zou zijn en iedereen netjes zijn oude scootertje had laten ombouwen. 

Helaas konden we maar een paar uurtjes door Shanghai lopen voordat we met de trein naar Jingdezhen zouden gaan. En om het station, het loket, de tickets, onze medereizigers en het goede perron te vinden hadden we wel 2,5 uur de tijd nodig.

Jingdezhen

De trein reed ontzettend hard, wel 250 km/u. Maar je merkte er niet veel van aangezien het al donker was buiten. In de trein kwam elk half uur een mevrouw de vloer aaien met een zwabber. Omdat ze er een half uur geleden al geweest was, was het ook niet echt vies geworden. Maar dit was nou eenmaal haar werk dus deed ze het. Voor mij was dit het eerste moment waarop ik me realiseerde dat we echt in een communistisch land waren. Na een paar uur in de trein te hebben gezeten werden we opgepikt met een busje. Het was nog steeds donker dus we konden niet zien hoe het terrein van het verblijf er uit zou zien, dat zagen we pas de volgende ochtend en het was prachtig. 

Zhenrutang Chingoo Education Center
Ontbijt Zhenrutang Chingoo Education Center

In het educatie centrum hebben ze prachtig gebruik gemaakt van traditionele bouwwerken, de natuur en moderne architectuur. Iedere ochtend was dit ons uitzicht op de vallei… *droom even weg tijdens het schrijven*…

Het ontbijt bestond vaak uit zeer natte rijst, gestoomde zoete aardappel, een gekookt ei, heel pittige boontjes, gezouten pinda’s, een plakkering broodje en zoetzure komkommer slices. Heerlijk! Het enige wat ik aan het ontbijt miste was een vers kopje koffie, want Chinezen drinken eigenlijk alleen maar thee. Gelukkig had ik oploskoffie meegenomen, maar dat is natuurlijk niet zo lekker als vers.

Op 6 oktober, de eerste ochtend, hebben we een tour door het educatie centrum gekregen. Zo zagen we dat zij hun eigen bonsai boompjes kweken om deze als voorbeeld te gebruiken om na te kunnen schilderen op porselein. Een bonsai is immers een schaalmodel van een grote boom. Handig voor op je bureau.

Een stukje verderop staat een traditionele woning welke eerst op een andere locatie stond. Chinezen bouwen de traditionele woningen als houten puzzels, waardoor ze het af kunnen breken en ergens anders weer op kunnen bouwen. Heel duurzaam! Hierin hebben ze een showroom gemaakt van al het moois dat ze in de fabriek op het terrein kunnen maken. Van heel strak en modern werk uit mallen tot handgedraaide vazen met handgeschilderde kunstwerken er op. 

Bonsai
Beeld met celadon glazuur

Het was niet moeilijk om met zijn allen verliefd te worden op het veel gebruikte celadon glazuur. Celadon is heel lichtjes mintgroen van kleur en zorgt voor een licht, maar duidelijk contrast in de randen en groeven van het gemaakte porselein. Hierdoor krijg je een mooie schaduwwerking. 

Enorme platen, in meerdere lagen met de hand geschilderd, schitterden aan de wanden. Maar ook hele kleine theekopjes met slechts een klein wolkje er op afgebeeld met een heel licht perzik gekleurde schaduw er achter (nog steeds spijt dat ik er hier niet een setje van gekocht had). Porseleinen kopjes, zo dun gedraaid dat ze licht doorschijnen, prachtig afgewerkt met een gecarved reliëf. De hele groep kreeg hun glimlach niet in bedwang terwijl we door deze showroom liepen. Hierna mochten we een kijkje nemen in de studio’s waar we later zelf aan de slag zouden gaan. 

De studio waar iedere draaier jaloers op zal worden. Ontelbaar veel draaischijven stonden op ons te wachten om gebruikt te gaan worden. Achter de studio stond de immens grote gasoven waar al het werk van het education centrum gestookt wordt. Aan de overkant van de studio’s staat de ZhenRu factory. Hier zijn we ook rondgeleid en zagen we in vogelvlucht hoe men daar mallen maakt, ovens inlaadt, met opglazuur schildert en carved. In de middag mochten we aan de slag met draaien. 

Studio met draaischijven
Jessica Melis draait porselein op de draaischijf in China.

Ik en de andere jonkies waren erg blij dat er een heel aantal ervaren dames bij ons in de groep zaten. Van hen hebben we die middag al veel geleerd en noemden ze al snel de ‘draai-mama’s’. Thuis lukte het centreren van de klei mij nog niet goed, maar door de handige tips en trucs van de ervaren cursisten had ik dit zo onder de knie. Het grote verschil met hoe de Chinezen draaien ten opzichte van de meeste Europeanen, is dat Chinezen bij de eerste stap het werk heel dik draaien. Zodra dit droog is, en dat kan lang duren, draaien ze het werk af. Dat betekent dan ongeveer 90% van de klei er al draaiende weer afgehaald wordt. Dit is om vervorming tijdens het stoken tegen te gaan. In Europa draait men vaak het werk zo dik als ze het uiteindelijk willen hebben en wordt het afdraaien alleen gedaan om het netjes recht en glad te maken. 

Niet alleen voor mij als nieuweling, maar ook voor de ervaren draaiers was het droog afdraaien erg lastig. Ik heb heel wat werkstukken gebroken tijdens het afdraaien. Maar ach, dat hoort bij het leerproces. 

De volgende dag werden we met het busje naar de ‘Ghost market’ gebracht. Ze noemen dit ook wel de ‘Fake antique market’. Namelijk omdat ze porselein met een foutje een jaar onder de grond stoppen, weer opgraven en als zijnde antiek porselein verkopen. Het grappige is dat iedereen dit weet en men het toch blijft doen. Ook wij vonden het niet erg. Veel objecten hadden hierdoor charme gekregen en als je een beetje kon afdingen met je rekenmachine op je telefoon als communicatiemiddel, dan kon je het voor leuke prijsjes meenemen. Ik vond het lastig om me in te houden en heb hier een heel aantal leuke souvenirs kunnen kopen. 

In de middag zijn we naar The Jingdezhen Ceramic Museum gegaan. Dit enorme gebouw met een enorme parkeerplaats er voor bood ruimte voor enorme hoeveelheden porselein. Er waren niet veel bezoekers binnen, waardoor je je nog kleiner voelde in dit grote bouwwerk. 

Ghost market - Fake antique market Jingdezhen

De eigenaar van het educatie centrum Joe ging altijd met ons mee en wist zó veel. Je kon hem echt alles vragen. In dit museum legde bij bijvoorbeeld uit hoe je een meester kunt worden in een bepaald onderdeel van het porselein proces. In Europa weet men als keramist vaak een beetje over alle onderdelen van het proces. In China wordt je opgeleid tot Master in slechts 1 deel van het proces. Je leert dit door 5 jaar lang bij een bestaande master te kijken hoe hij werkt. Je stelt geen vragen, maar kijkt en doet hem na. Na ongeveer 5 jaar zal de master aangeven of je inmiddels goed genoeg bent en je tot master benoemen. Vervolgens moet de student 2 jaar lang zijn inkomen van zijn meesterschap terugbetalen aan zijn meester en de rest van zijn leven zal de student bij elke gelegenheid een cadeau aan zijn master moeten geven uit blijk van dank. Dit was een mooie optie voor mensen die niet rijk genoeg waren om een goede studie te betalen en uiteindelijk wel boven modaal wilden gaan verdienen. 

Porseleinen beeld in The Jingdezhen Ceramic Museum

In het museum was veel oud werk, maar ook een hele hoop nieuw werk te zien. Hier hebben we veel inspiratie op kunnen doen. De pop op de foto lijkt niet zo groot, maar was in werkelijkheid bijna van menselijk formaat. Het was prachtig.

Porseleinen beelden in The Jingdezhen Ceramic Museum

Op 8 oktober kregen we in de ochtend carving les van een carving master. Carven houdt in dat je een gedroogd porselein object hebt (in ons geval een grote vaas) waar je door middel van het weg halen van klei afbeeldingen in maakt. Op het droge porselein maak je eerst met potlood een schets van je afbeelding, waarna je langs de randen de klei weg haalt en de achtergrond dieper maakt. Daarna maak je het reliëf binnen de afbeelding. Je werkt van grof naar steeds gedetailleerder. In mijn vaas heb ik 3 bladeren van tropische planten gecarved. Deze is later met het mooie celadon geglazuurd. 

Carving les
Carving detail
Selfie met Chinees meisje.

En zo nu en dan werd je tijdens het carven door een Chinese  gevraagd of je op de foto wilde. Vaak was dit met een filter waardoor je grote ogen kreeg. 

Een dag later gingen we naar The ancient kiln museum. Hier demonstreerden meesters hoe het porselein stap voor stap op traditionele wijze gemaakt wordt. Ook waren er op het terrein enorme ‘dragon kiln’s’ te vinden. Ze noemen dit draken ovens vanwege het formaat en het feit dat ze laag beginnen en vaak een heuvel op lopen. Hier kan onvoorstelbaar veel porselein in. Het duurt 7 dagen voor deze oven klaar is met stoken. 

The ancient kiln museum

De kiln master zorgt er voor dat de oven goed op temperatuur blijft. Zijn werk komt vooral neer op het kijken naar de oven en mensen intrueren om eventueel meer zuurstof de oven in te laten óf meer brandstof toe te voegen. Op het parkeerterrein van the ancient kiln museum vind je een heel groot standbeeld van de nog dagelijks aanbeden kiln master die zelf de oven instapte om de temperatuur te laten stijgen voor een heel belangrijke stook voor de keizer. Zijn lichaamsvet kon de temperatuur nog een paar graden laten stijgen. Als hij dit niet deed zou de stook mislukt zijn. Dat noemen we pas toewijding…

Grote vazen fabriek in Jingdezhen

In de middag zijn we naar de grote platen buurt geweest waar we zagen hoe het porselein verwerkt werd van modder tot plastische klei, waar veel masters aan het werk waren in hun studio’s en waar uiteraard de grote platen gemaakt werden. De platen maken ze om op te schilderen, waarna je het ophangt als schilderij. Hierna zijn we nog naar de grote vazen fabriek geweest (omdat we die dag nog niets gedaan hadden 😉 ) Deze vazen draaien ze in verschillende delen waarna deze delen op elkaar bevestigd worden en vervolgens gestookt wordt tot 1 vaas. Na een kort bezoek aan deze fabriek gingen we met de bus naar Sanbao. Een geweldige plek voor keramisten om een residentie te doen. Je kunt hier een paar maanden een atelier + woonruimte huren waarbij je je in die tijd volledig op je werk kunt storten. Dit lijkt me echt heerlijk! Mocht ik hier ooit de mogelijkheid voor krijgen, zal ik dit met beide handen aangrijpen. 

De dag er op kregen we ‘s ochtends een demonstratie van het met de hand penselen maken en daarna kregen we les in blauw-wit schilderen. Het was lastig, maar ik ben zeer tevreden over het eindresultaat. Mijn vriend en ik zijn een slang en een aap van Chinees sterrenbeeld, vandaar deze keuze. Het penselen maken was erg indrukwekkend en rustgevend om te zien. Je zou niet verwachten dat het maken van speciale penselen zó veel tijd en werk kost.  Weer een dag later startten we met het voorbereiden van ons werk voor in de paperkiln. Dit is een bepaalde manier van stoken waarbij je organische materialen op je werk bevestigt en waarna er bij het stoken chemicaliën toegevoegd worden om je werk te kleuren.

Blauw-en-wit schildering op bord
Koffietentje Jingdezhen

Er wordt een toren van opgerolde kranen in de oven gestopt die aangestoken wordt. Het koper uit het inkt van de kranten geeft ook effect op je werk. Toen alles de oven in ging zijn we naar het centrum van Jingdezhen gelopen wat veel verder was dan we dachten. Onderweg zijn we wel veel leuke winkels tegen gekomen, hebben we souvenirs gekocht, VERSE koffie gedronken en scherpe gereedschappen gehaald voor het afdraaien wat we ‘s avonds zouden gaan doen. Zie hier een foto van het koffie zaakje, die was echt adorable! Hierna de avond afgesloten met een heerlijke BBQ bij onze studio’s.

De volgende ochtend zijn we op tijd vertrokken naar de student market, waar je porseleinen producten kunt kopen van verschillende porselein studenten. Hier heb ik mijn nieuwe lievelings mok en oorbellen gekocht. In de gereedschapswinkel en transferwinkel kon ons geluk niet op en heb ik ook flink ingeslagen. Wat ik graag mee wilde nemen omdat ik wist dat het in China goedkoper zou moeten zijn was een boetseerschijf. En die heb ik gevonden, voor slechts 6 euro! In Nederland zijn ze letterlijk 10x zo duur. Hierna zijn we in Taoxichuan naar het Industrial Heritage Museum geweest (hier waren we echt de enige bezoekers). Aansluitend hebben we verschillende studio’s en galerieën in Taoxichuan bezocht. Een hele leuke wijk met veel vooruitstrevende kunstenaars!

Op 13 oktober bezochten we ‘The Ancient Houses from Ming Dynasty’, een prachtige oude stad in een vallei waar we op rijstpapier de omgeving leerden schilderen. Dit was niet gemakkelijk en daardoor een zeer leuke uitdaging. In deze stad hebben we nog wat gewandeld over de auto loze straatjes vol keien en kippen. Een wandeling over een lange brug zonder railing mocht natuurlijk niet ontbreken. In de middag beklommen we de kaolin berg waar het porselein gewonnen werd. 

Schilderen op rijst papier
Mini gama

Een dag later was het tijd om werk voor te bereiden voor het raku stoken. Raku stoken duurt in Europa geloof ik altijd een dag of 3, in Jingdezhen doen ze de versnelde versie die binnen een paar uur klaar is. Helaas waren de kleuren van het glazuur door elkaar gehaald waardoor iedereen hele andere resultaten kreeg dan de bedoeling was. Ik heb nu bijvoorbeeld een vaasje met koeienvlekken. Maar het was erg mooi om het proces te zien. In de middag kregen we een thee ceremonie en ‘s avonds zijn we naar een vriend van onze docente geweest. Hij maakt kleine ovens van klei, die een binnen temperatuur tot wel 1300 graden kunnen bereiken! Ze heten mini-gama’s en hij maakt ze meestal in de vorm van een dier. Kolen worden gebruikt als brandstof en zeezout wordt gebruikt als glazuur. Het was een gezellige avond waarbij we met zijn allen warm rond de mini-gama verwonderd zaten te kijken hoe snel de temperatuur er in steeg. Mijn zelf gedraaide potje is mooi licht grijs uit de mini-gama gekomen.

De laatste dag, op 15 oktober, waarbij we met zijn allen bij elkaar waren zijn we naar de Sculpture Factory geweest. De wijk waar ook de student market was. Hier konden we weer verschillende processen zien, voornamelijk gipsen mallen maken. Hier maakten ze ook veel gebruik van nieuwe technieken zoals gips 3D frezen. We zijn lekker door de wijk gaan dwalen, veel winkels en fabrieken bezocht en inspiratie op gedaan. In de avond hadden we een afscheidsfeestje en gingen er een aantal al richting huis. Ik ben samen met een paar anderen een paar dagen langer in de studio’s gebleven. We hadden natuurlijk heel veel in een enorm tempo geleerd en ik wilde alles nog even rustig herhalen. Dus heb ik in die twee dagen nog veel uurtjes gedraaid, gecarved en blauw-wit geschilderd. 

Het was werkelijk een ervaring om nooit te vergeten. Ik ben Audrey Loef ontzettend dankbaar dat zij mij mee heeft gevraagd en Ellen Rijsdijk  en Anna Ruiter mega dankbaar voor het organiseren van deze fantastische reis. Hopelijk kan ik over een niet al te lange tijd terugkeren. Tot die tijd blijven we veilig thuis en zal ik er alleen maar van mogen dromen om terug naar China te gaan ♥

Bedankt voor het lezen van mijn nieuwe blog! Vind je het leuk om maandelijks op de hoogte gehouden te worden van de ontwikkelingen? Schrijf je dan via onderstaande knop in.  Of ken je iemand die het leuk zou vinden om deze blogs te lezen? Stuur het dan vooral door, want delen is lief <3

Liefs,

Jes ♥